Słownik

Pojęcia, którymi opisujemy ekrany — po ludzku.

ALR — odrzucanie światła otoczenia: Ambient Light Rejecting: powierzchnia zaprojektowana tak, by odbijać światło projektora, a tłumić to padające z góry i z boków pomieszczenia. Pozwala oglądać przy włączonym świetle. Wariant CLR (Ceiling Light Rejecting) odrzuca głównie światło z sufitu.
Czarna ramka (masking): Czarne obramowanie powierzchni roboczej. Wizualnie wyostrza krawędzie obrazu i podnosi postrzegany kontrast, a także maskuje drobne przelewy światła poza kadr.
Drop (czarny górny pas): Odcinek czarnej, niewyświetlanej taśmy między kasetą a górną krawędzią obrazu. Pozwala opuścić obraz na właściwą wysokość, gdy kaseta wisi wysoko, np. przy suficie.
Ekran elektryczny: Ekran zwijany silnikiem 230 V, sterowany pilotem, panelem ściennym lub automatyką domową. Chowa się do kasety; wygodny do codziennego użytku i do dużych przekątnych.
Ekran ręczny (pull-down): Rozwijany ręcznie, z blokadą położenia. Prosty, lekki i bez zasilania — rozwijasz na wybraną wysokość i blokujesz, po seansie zwijasz do kasety.
Ekran stałoramowy: Płótno trwale napięte na sztywnej ramie, montowane na stałe. Daje najrówniejszą powierzchnię i najlepszą jakość obrazu, ale nie chowa się po seansie.
Ekran statywowy (przenośny): Ekran na statywie, rozkładany w minutę i niewymagający wiercenia w ścianie. Sprawdza się na prezentacjach, szkoleniach i w kinie plenerowym.
Ekran wysokokontrastowy (szary): Ekran o szarej powierzchni. Przy zbliżonym gain odbija mniej światła otoczenia, więc czerń jest głębsza, a postrzegany kontrast wyższy — kosztem nieco ciemniejszej bieli. Dobry do wnętrz nie w pełni zaciemnionych.
Gain (współczynnik odbicia): Miara odbicia światła powierzchni ekranu względem wzorca: gain 1.0 to biała, równomiernie rozpraszająca tablica odniesienia. Ekran o gain poniżej 1.0 oddaje nieco mniej światła, ale w szerokim kącie; powyżej 1.0 jest jaśniejszy w osi, lecz z węższym kątem widzenia i ryzykiem gorącego punktu. Typowy zakres to 0,8–2,5.
Hotspot (gorący punkt): Jaśniejsza plama na środku obrazu — rozmyte odbicie obiektywu projektora. Nasila się na ekranach o wysokim gain i powierzchniach półbłyszczących; matowe powierzchnie o gain do 1,0 jej praktycznie nie mają.
Jasność: lumeny i nity: Jasność projektora podaje się w lumenach (ANSI), a jasność obrazu na ekranie w nitach. Realny efekt zależy od lumenów, rozmiaru ekranu, gain i światła otoczenia — ten sam projektor daje ciemniejszy obraz na większym ekranie.
Kąt widzenia (kąt półmocy): Kąt liczony od osi prostopadłej do środka ekranu, przy którym jasność spada do połowy wartości osiowej. Im wyższy gain, tym węższy użyteczny kąt — widzowie siedzący z boku widzą wyraźnie ciemniejszy obraz.
Matowy biały (matte white): Matowa biała powierzchnia rozpraszająca światło równomiernie we wszystkich kierunkach (gain ok. 1,0). Daje najszerszy kąt widzenia i wierne kolory; w jasnym pomieszczeniu czerń bywa jednak rozmywana przez światło otoczenia.
Mora (moiré): Regularny wzór zakłóceń powstający, gdy siatka pikseli projektora nakłada się na strukturę tkaniny — np. perforację ekranu akustycznego. Zależy od rozdzielczości, odległości i gęstości splotu; gęste tkaniny wysokiej klasy jej nie dają.
Napięcie krawędziowe (tab-tension): System bocznych zaczepów utrzymujący płótno idealnie płasko mimo zwijania. Eliminuje falowanie krawędzi typowe dla zwykłych ekranów zwijanych — istotne przy dużych przekątnych.
Projekcja przednia i tylna: Przednia — projektor po tej samej stronie co widz, światło odbija się od ekranu (najczęstsza). Tylna — projektor za ekranem, światło przechodzi przez półprzezroczyste płótno; wymaga miejsca za ekranem.
Proporcje obrazu: Stosunek szerokości do wysokości kadru: 16:9 (filmy, seriale, sport, konsole), 4:3 (prezentacje, materiały archiwalne), 2,39:1 (CinemaScope — kino). Proporcja natywna to format, do którego ekran jest zaprojektowany; węższe uzyskuje się przez częściowe zwinięcie materiału.
Przekątna: Długość ekranu mierzona po skosie, zwykle w calach. Dla danej przekątnej szerokość i wysokość zależą od proporcji: 100″ w 16:9 to ok. 221×125 cm, a w 4:3 ok. 203×152 cm.
Throw ratio (współczynnik projekcji): Odległość projektora od ekranu podzielona przez szerokość obrazu. Throw ratio 1,5 oznacza, że dla obrazu o szerokości 2 m projektor stoi 3 m od ekranu. Wartość podaje producent projektora — z niej dobierzesz ekran do swojej odległości.
Tkanina akustycznie transparentna: Perforowana lub tkana powierzchnia przepuszczająca dźwięk, dzięki czemu głośniki można ustawić za ekranem jak w prawdziwym kinie. Wymaga odpowiedniej odległości i rozdzielczości, by perforacja nie dawała efektu mory.